Εισαγωγή στη Φιλοσοφία με τον Γιάννη Περπερίδη

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

με τον Γιάννη Περπερίδη

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Ο Γιάννης Περπερίδης γεννήθηκε στον Πειραιά. Σπούδασε φιλσοοφία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και οι μεταπτυχιακές του σπουδές εστίασαν στην Κοινωνική Φιλοσοφία και την Ψυχανάλυση. Σήμερα είναι υποψήφιος διδάκτωρ Φιλοσοφίας στο τμήμα Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Η διατριβή του έχει τίτλο εστιάζει στη φιλοσοφία της Τεχνολογίας του Andrew Feenberg και συγκεκριμένα στις διάφορες εκφάνσεις της σχέσης μεταξύ τεχνολογίας και κοινωνίας. Έχει μεταφράσει κείμενα για συλλογικούς τόμους καθώς και ένα βιβλίο του Andrew Feenberg. Επιπλέον, μία δημοσίευσή του φέρει τον τίτλο «Η κατασκευή του Ηγέτη» και δημοσιεύθηκε στο 5ο τεύχος του περιοδικού Kaboom. Ημερολόγια πριν τη μεγάλη έκρηξη, ενώ πολλές ομιλίες που έχει πραγματοποιήσει σε συνέδρια προσεγγίζουν ζητήματα σχετικά με την Κριτική Θεωρία, την τεχνολογία, τη φιλοσοφία του Κορνήλιου Καστοριάδη κ.α.. Τέλος, έχει γράψει άρθρα σε διάφορα διαδικτυακά περιοδικά που εστιαζουν σε σύγχρονα ζητήματα κοινωνικής φιλοσοφίας όπως το ζήτημα της ιδεολογίας, το ζήτημα της σύνδεσης της αισθητικής με την πολιτική, το ζήτημα της τεχνολογίας κ.α..

 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Σύντομη περιγραφή μαθήματος:

Στην εποχή μας, την εποχή που διέπεται από την αρχή της απόδοσης, η φιλοσοφία πολλές φορές ταυτίζεται με αερολογία: ερμηνείες ανθρώπων για γεγονότα που θα μπορούσαν να εκλείπουν και που οι ίδιες δεν αποτελούν δεδομένα. Το εισαγωγικό αυτό σεμινάριο επιχειρεί να αφήσει το φιλοσοφικό στοχασμό να αναδυθεί ως μία κριτική κοινωνική θεωρία, ή αλλιώς, στη συνάρτησή του με τον κόσμο, την επιστήμη, την πολιτική, την οικονομία και γενικά, ως η αύρα ενός αστερισμού στοιχείων που συναποτελούν την κοινωνία, δημιουργούνται από αυτή και τη δημιουργούν. Το σεμινάριο δεν θα ακολουθήσει απλώς μία παρουσίαση βασικών έργων και λεγομένων φιλοσόφων, αλλά, φανερώνοντας τη δυναμική της φιλοσοφίας, θα επεξεργαστεί, πάντοτε σε διάλογο με τους μαθητές, τα ίδια τα κείμενα ως ιστορικά παραγόμενα της κοινωνίας στην οποία δημιουργήθηκαν. Τί είδους κοσμοθεώρηση στηρίζει το «ουδείς εκών κακός» του Σωκράτη; ποιες επιστημονικές ανακαλύψεις οδηγούν τον Kant να αναζητήσει τα γνωσιακά όρια του Υποκειμένου; Τι σημαίνει κοινωνικά η «προτεραιότητα του Αντικειμένου»; Αυτά και πολλά ακόμη ερωτήματα θα συζητηθούν, στην προσπάθεια να κατανοηθεί η φιλοσοφία όχι ως απλώς ερμηνεία, αλλά ως κοινωνική καταγραφή της αναδημιουργίας του κόσμου. Η αλλαγή του κόσμου, την οποία ζητά ο Marx, δεν επέρχεται πέραν των ερμηνειών των φιλοσόφων, αλλά μέσα από αυτές. Έτσι η Φιλοσοφία γίνεται πράξη και το καθήκον μίας εισαγωγής στη φιλοσοφία αποτελεί την ανάδειξη αυτού ακριβώς του στοιχείου.

 

 

 

Πρόγραμμα σεμιναρίων:

ΕΒΔΟΜΑΔΑ

ΤΙΤΛΟΣ

ΔΙΑΡΚΕΙΑ

 

 

 

 

Η φιλοσοφία ως κριτική κοινωνική θεωρία.

Ανάγνωση αποσπάσματος από το κείμενο του Max Horkheimer Παραδοσιακή και Κριτική Θεωρία για την επεξεργασία της σχέσης μεταξύ φιλοσοφίας και  κοινωνίας. 2 ώρες

 

 

 

 

Ο αρχαίος κόσμος. Πόλη, γνώση και ανυπαρξία Υποκειμένου.

Παρουσίαση  ζητημάτων ηθικής, πολιτικής και γνωσιοθεωρητικής υφής της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας. 2 ώρες

3η 

Η Φιλοσοφία κατά τον Μεσαίωνα

Ποια μεταμόρφωση υπέστη η Φιλοσοφία κατά τις αλλαγές από την αρχαία πόλη στην Αυτοκρατορία, καθώς και λόγω του θρησκευτικού κοσμοειδώλου.

 

 

 

 

16ος-17ος αιώνας. Γνωσιοθεωρία, ηθική, πολιτική.  

Βασικά ζητήματα γνωσιοθεωρίας, ηθικής και πολιτικής φιλοσοφίας από τον Descartes στον Kant. 2 ώρες

5η 

 

 

 

Ο Διαφωτισμός και το τέλος της ιστορίας.

Η «έξοδος του ανθρώπου από την ανωριμότητα για την οποία ευθύνεται ο ίδιος» (Kant) και η αποκορύφωση του Yποκειμένου (Hegel). 2 ώρες

 

 

20ος αιώνας: Η φιλοσοφία μετά το Άουσβιτς. 

Η διαλεκτική του Διαφωτισμού των Horkheimer και Adorno. 2ώρες. 

7η 

Εισαγωγή στην Πολιτική φιλοσοφία

Βασικές αρχές πολιτικής φιλοσοφίας και παραδόσεων σύγχρονης πολιτικής σκέψης. 2ώρες

 

 

21ος αιώνας: Η φιλοσοφία στον ψηφιακό κόσμο.

Η φιλοσοφία της Τεχνολογίας του Feenberg και το πρόταγμα μίας νέας κριτικής θεωρίας. 2ώρες

 

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:

Kenny, Anthony, Ιστορία της δυτικής φιλοσοφίας, Αθήνα: Νεφέλη, 2005.

Renaut Alain, Η Φιλοσοφία, μτφρ. Μπέτζελος Τ., Αθήνα: Πόλις, 2014.

Αυγελής, Νίκος. Εισαγωγή στη φιλοσοφία, Θεσσαλονίκη: Σταμούλης Αντ., 2019.

Μαξ Χορκχάιμερ, «Παραδοσιακή και κριτική Θεωρία» στο Μαξ Χορκχάιμερ, Φιλοσοφία και κοινωνική κριτική, μτφρ. Οικονόμου Α. Σαρίκας Ζ., Αθήνα Ύψιλον, 1984

Δρόσος, Διονύσης Γ. (επιμ.), Αρετή και Συμφέροντα, Αθήνα: Σαββάλας, 2008.

Χορκχαϊμερ Μαξ/Τεοντορ Β. Αντόρνο, Διαλεκτική του Διαφωτισμού, μτφρ. Λευτέρης Αναγνώστου, Αθήνα: Νήσος 1996

Andrew Feenberg, Transforming Technology. A Critical Theory Revisited, Oxford: Oxford University Press, 2002.

 

 

 

Εισαγωγή στην Κριτική Θεωρία της Σχολής της Φραγκφούρτης.

 

Σύντομη περιγραφή μαθήματος:

Για πολλούς η Σχολή της Φραγκφούρτης έχει τοποθετηθεί στο μουσείο των φιλοσοφικών θεωριών ως μία ισχυρή θεώρηση η οποία ωστόσο δεν μπορεί να παράσχει καινοτόμες ιδέες για την ανάλυση του σημερινού κόσμου του όψιμου καπιταλισμού και της ψηφιοποίησης. Για άλλους, ο λεγόμενος «πολιτιστικός μαρξισμός» («cultural Marxism»), που αναβλύζει (σύμφωνα με αυτούς) από τη Σχολή της Φραγκφούρτης, την κατέστησε μισητό εχθρό του πολιτισμένου δυτικού κόσμου. Ενάντια και στις δύο αυτές θεωρήσεις, η ίδια η πορεία αυτού που ονομάζεται «Κριτική Θεωρία» αποδεικνύει ότι βρίσκεται ακόμη εδώ, πιο ζωντανή από ποτέ και σίγουρα δεν στοχεύει, και δεν στόχευσε ποτέ, να καταλύσει τον πολιτισμό τον οποίο προσπαθεί διαρκώς να διασώσει. Προκειμένου να αφουγκραστεί κανείς αυτό τον ζωντανό παλμό είναι αναγκαίο να γνωρίσει τη βάση της Κριτικής Θεωρίας όπως αυτή αναδύθηκε στα σπλάχνα της επονομαζόμενης Σχολής της Φραγκφούρτης. Το παρόν σεμινάριο στοχεύει ακριβώς σε αυτή την απόπειρα αναζήτησης. Πώς ξεκίνησε αυτή η ομάδα ατόμων που αργότερα ονομάστηκε «Σχολή της Φραγκφούρτης»; Ποια είναι η ιστορία πίσω από τα πρόσωπα που την απάρτισαν; Ποιος ήταν ο ρόλος του ναζισμού στην πορεία εξέλιξης της σκέψης τους; Τι ιδέες παρήγαγαν για τον κόσμο που βίωναν, αλλά και ποιες ήταν οι θεωρητικές τους βάσεις; Συνενώνεται, εν τέλει, ο μαρξισμός με την φροϋδική ψυχανάλυση; Και αν ναι, τι είδους μαρξισμός είναι αυτός; Τελικά, πώς κατέληξε ο Λόγος, που άλλοτε εκθειάστηκε ως ιδιάζουσα λειτουργία του ανθρώπου και ο σωτήρας του από τα δεσμά του σκοταδισμού, να χαρακτηρίζεται ως «εξαπάτηση των μαζών» διαμέσου της επονομαζόμενης «πολιτιστικής βιομηχανίας»; Και τέλος, ποια είναι η παρακαταθήκη που άφησε η Σχολή της Φραγκφούρτης και τι απομένει σήμερα από την Κριτική Θεωρία;

 

 

Πρόγραμμα σεμιναρίων:

ΕΒΔΟΜΑΔΑ

ΤΙΤΛΟΣ

ΔΙΑΡΚΕΙΑ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Σχολή της Φραγκφούρτης: Πρόσωπα και γεγονότα.

Ιστορία της Σχολής της Φραγκφούρτης, του Ινστιτούτου Κοινωνικών Ερευνών καθώς και του περιοδικού Zeitschrift für Sozialforsung.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η θέση της Σχολής της Φραγκφούρτης στη φιλοσοφία.

Παρουσίαση της σημασίας των ιδεών της Σχολής της Φραγκφούρτης αναφορικά με το πλαίσιο στο οποίο γεννήθηκαν (Hegel, Marx, Freud), αλλά και σε εκεινο που εναντιώθηκαν (Λογικό Θετικισμό, Φαινομενολογία).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Λίγα λόγια από τον διευθυντή, Max Horkheimer.

 

 

Ανάγνωση αποσπασμάτων από το βασικό κείμενο της Σχολής ττη Φραγκφούρτης: «Παραδοσιακή και Κριτική Θεωρία»

 

 

 

 

 

 

 

Διαλεκτική του Διαφωτισμού

 

Ανάγνωση και ανάλυση αποσπασμάτων από το κυριότερο έργο της Σχολής της Φραγκφούρτης: Διαλεκτική του Διαφωτισμού

 

 

 

 

Κριτική Θεωρία της Λογοτεχνίας και Αισθητική.

 

Ο Leo Lowenthal και η αισθητική του Adorno

 

 

 

 

 

Ο Herbert Marcuse και η ψυχανάλυση.

 

Ανάγνωση μέρος του κειμένου «Πέραν της αρχής της Πραγματικότητας» του Marcuse.

 

 

 

Η Κριτική Θεωρία σήμερα: Habermas, Feenberg

 

 

Παρουσίαση των θεωριών και της θέσης δύο σημαντικών εκπροσώπων της Κριτικής Θεωρίας σήμερα.

 

 

 

Η Κριτική Θεωρία της Τεχνολογίας του Andrew Feenberg

 

Ανάγνωση κειμένου του Feenberg για τη θέση της Κριτικής Θεωρίας σήμερα.

 

 

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:

Martin Jay, Η διαλεκτική Φαντασία. Μια Ιστορία της Σχολής της Φραγκφούρτης & του Ινστιτούτου Κοινωνικής Έρευνας 1923-1950, μτφρ. Φ. Τερζάκης, Αθήνα: Αλεξάνδρεια 2009.

Μαξ Χορκχαϊμερ, φιλοσοφία και κοινωνική κριτική, μτφρ. Α. οικονόμου, Ζ Σαρίκας, Αθήνα, ύψιλον 1984.

Jürgen Habermas, Ο φιλοσοφικός λόγος της νεωτερικότητας, μτφρ. Λ. Αναγνώστου, Α. Καραστάθη, Αθήνα: Αλεξάνδρεια 1993.

Τεοντρος β. Αντόρνο, Μαξ Χορκχαϊμερ, Διαλεκτική του Διαφωτισμού, μτφρ. Λ. Αναγνώστου, Αθήνα: νήσος 1996.

Φώτης Τερζάκης, Ερμηνευτικά για τη Σχολή της Φραγκφούρτης, Αθήνα: Αλεξάνδρεια 2009

Γιώργος Σαγκριώτης, Αυτονομία και Στράτευση. Προβλήματα αισθητικής και πολιτικής φιλοσοφίας στην κριτική θεωρία, Αθήνα: νήσος 2016.

David Berry (επιμ), Revisiting the Frankfurt School. Essays on Culture, Media and Theory, Ashgate 2012.

Αντόρνο, Λόβενταλ, Μαρκούζε, Χορκχάιμερ, Τέχνη και μαζική κουλτούρα, μτφρ.Ζ. Σαρίκας, Αθήνα: ύψιλον 1984

Χερμπερτ Μαρκούζε, Έρως και Πολιτισμός, Αθήνα: Κάλβος 1981

Andrew Feenberg, Transforming Technology. A Critical Theory Revisited, Oxford: Oxford University Press, 2002.