Πολιτική Θεωρία: Χάνα Άρεντ Πολιτική, Πολιτισμός, ΜΜΕ  (online σεμινάριο)

Πολιτική Θεωρία: Χάνα Άρεντ
Πολιτική, Πολιτισμός, ΜΜΕ 
(online σεμινάριο)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Η Σοφία Καναούτη είναι διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Ουαλίας, Cardiff, του Τμήματος Journalism, Media and Cultural Studies, και ICSI Fellow του New School for Social Research, της Nέας Υόρκης. Διδάσκει στο αγγλόφωνο Μάστερ «Μedia and Refugee / Migration Flows» του Τμήματος Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών, Κοινωνικό αποκλεισμό στο Πανεπιστήμιο Αθηνών όντας η συγγραφέας δύο e-Books για το e-learning του ΕΚΠΑ, και Πολιτική Επιστήμη στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.

 Έχει δημοσιεύσει άρθρα για τη σκέψη της Χάνα Άρεντ σε σχέση με την Ελληνική κρίση όπως διαφαίνεται στα ΜΜΕ, για τη σκέψη της Άρεντ σε σχέση με την πολιτική υπόσταση του χρήστη στο διαδίκτυο, και γενικά περί πολιτικής και ΜΜΕ. Στο κανάλι ΥouTube «Sophia Kanaouti» υπάρχει μία σειρά από μικρές video-essays με τον τίτλο «Critical Distinctions in Media and Politics», όπου πραγματεύεται στοιχεία της απεικόνισης της πραγματικότητας από τα ΜΜΕ που δείχνουν πως αδυνατούν να διακρίνουν ανάμεσα σε έννοιες που είναι σημαντικές για την πολιτική σφαίρα – ή δεν είναι διατεθειμένα να διακρίνουν αυτές τις έννοιες μεταξύ τους. Στο προφίλ της στο academia.edu μπορείτε να βρείτε τις πιο πρόσφατες δημοσιεύσεις της, ανάμεσά τους το Desire, Guilt and the Media, ‘Psychologising Evil in the Media’, ‘Το μέλλον της εργασίας και τα ΜΜΕ’. 

 

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Πολιτική Θεωρία: Χάνα Άρεντ

Χάνα Άρεντ: Πολιτική, Πολιτισμός, ΜΜΕ 

 

7 δίωρα

 

1

Ολοκληρωτισμός: Συνθήκες διαμόρφωσης, η επίδραση στους πολίτες, η διαφορά του από το φασισμό.

Ποιά ήταν ιστορικά τα ζητήματα που υποκρίθηκε από νωρίς ο ολοκληρωτισμός ότι έλυνε; Με ποιό τρόπο επέδρασε στον ψυχισμό των γερμανών πολιτών; Γιατί ο ολοκληρωτισμός δεν είναι φασισμός; Ποιά ήταν η θέση των «κινημάτων» που προμηνύουν τον ολοκληρωτισμό σε σχέση με τον κοινοβουλευτισμό;  

2

H δημιουργία παράλληλης «πραγματικότητας» από πολιτικούς. Με ποιούς τρόπους πρακτικές πολιτικών όπως ο Τραμπ υπονομεύουν τους δημοκρατικούς θεσμούς ; Πώς πείθουν για την ύπαρξη μίας άλλης πραγματικότητας, αυτής που υποστηρίζουν ότι υφίσταται, ενάντια στην εμπειρία των πολιτών; Γιατί οι ψηφοφόροι τους επιμένουν να τους ακολουθούν παρά τις αποδείξεις για τα ψέματά τους;

3

Το κακό ως ηλιθιότητα (idiocy – idiot)

Με ποιό τρόπο θεωρητικοποιεί η Άρεντ την κακία; Η κατάσταση κατά την οποία δεν νοιαζόμαστε για τους άλλους, με ποιούς τρόπους ισοδυναμεί με βλακεία; Πώς είναι ο άνθρωπος που δεν νοιάζεται για την κοινότητα; Με ποιό τρόπο η ευπιστία και ο κυνισμός συμβαδίζουν; 

4

Η αξία της διαμαρτυρίας

Ποιά η αξία των διαδηλώσεων; Με ποιό τρόπο απαντάται η απογοήτευση όταν οι διαδηλώσεις δεν πετυχαίνουν αυτό που θέλουν; Χρόνος, άτομο, αρχή: πώς διαφαίνονται αυτά κατά τη διαμαρτυρία, και ποιά η αξία τους; Τί μας δείχνουν εποχές έντονης διαμαρτυρίας, όπως η δεκαετία του 60 με τις διαδηλώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα στις ΗΠΑ, ο Μάης του 68, ή η εποχή που διανύουμε, με τις διαδηλώσεις για τα δικαιώματα των αφροαμερικανών, των γυναικών και κατά της κλιματικής αλλαγής; Η παρουσία των ακροδεξιών στο δημόσιο χώρο με παρόμοιο τρόπο, τί σημαίνει και πώς αντιμετωπίζεται; (Tea Party movement, «ακροδεξιός ακτιβιστής», κ.λπ)

 

5

Η διαφορά μεταξύ του φιλανθρώπου και του ανθρωπιστή

Πώς αποδυναμώνει η φιλανθρωπία αυτόν τον οποίο «υπηρετεί»; Γιατί θεωρεί η Άρεντ ότι υποτιμά τον άνθρωπο η «αναγκαιότητα» να έχει περάσει τα ίδια πράγματα για να καταλάβει, για να νιώσει συμπόνοια γι’ αυτούς που υποφέρουν; Γιατί να πρέπει να φανταστεί στον εαυτό της - του να περνά τα ίδια πράγματα; 

 

6

Η τέχνη και η πολιτική σφαίρα

Ποιά είναι η συμβολή της τέχνης στην πολιτική σφαίρα; Ποιά η θέση του καλλιτέχνη σε σχέση με την πολιτική; Ποιά είναι η επίδραση της τέχνης στον πολίτη σε σχέση με την πολιτική του δράση (δράση και λόγο); Τί συμβολίζει η κάθαρση; Γιατί είναι το θέατρο η κατεξοχήν πολιτική τέχνη; Ποιά η θέση της εξιστόρησης στην τέχνη σε σχέση με την πολιτική; Ποιά η σχέση της τέχνης με την αλήθεια; Ποιές ανάγκες της πολιτικής σφαίρας ικανοποιεί η τέχνη; 

7

Ο συνειδητός παρίας και η πολιτική – πρόσφυγες, μετανάστες, άνθρωποι χωρίς κράτος (“stateless”)

Ο ρόλος της πολιτικής ως ‘υπόσχεση’. Η ιδέα του αγώνα σε σχέση με την αρχαία ελληνική δημοκρατία. Εμπιστοσύνη και πολιτική – έθνος και εθνότητα και πολιτική – γλώσσα και πολιτική. Η κατάσταση των «stateless»: Πρόσφυγες, μετανάστες, χωρίς κράτος. Νομικές αδυναμίες, και η μη αναγνώριση των δικαιωμάτων του ανθρώπου. H εξάρτηση από το νόμο για να «υπάρχεις». 

 

 

 

Λογοτεχνία και πολιτική

 

Το μάθημα θα εξετάσει τη λογοτεχνία (και κάποιες ακόμα μορφές τέχνης) μέσω της πολιτικής θεωρίας. Θα αναλύσει τις σημαντικές ιδέες περί πολιτικής που βρίσκονται σε συγκεκριμένα λογοτεχνικά έργα, συγκρίνοντάς τες με τη σκέψη μεγάλων πολιτικών θεωρητικών όπως η Άρεντ, ο Καστοριάδης, η Nussbaum, ο Hall, και άλλοι και άλλες.

 

  1. Έρωτας – φιλία – επιθυμία – τέχνη

Μας ανήκει αυτό(ς)-ή που επιθυμούμε; Ενοχές και έρωτας – Η ανάγκη να δημιουργήσουμε μία άλλη σχέση με το ασυνείδητό μας ως ανάγκη προσωπική, αλλά και ως ανάγκη πολιτική. Αυτονομία και πολιτική σφαίρα, αυτονομία και έρωτας

Αναζητώντας το χαμένο χρόνο (Προυστ)

Τα ερωτικά (Γιάννης Ρίτσος)

Το Μονόγραμμα (Ελύτης)

Αργώ ή Πλους Αεροστάτου (Εμπειρίκος)

Μέσω της Νussbaum, της Arendt, του Καστοριάδη και άλλων

 

  1. Μέσα μαζικής επικοινωνίας - Πολιτική – ψέμα – μαντεία – τέχνη – μεταφυσική – εμπιστοσύνη και πολιτική

Ποιά η σχέση της πολιτικής με το μεταφυσικό; Η μοίρα και το να παίρνει κάποιος τη ζωή του στα χέρια του, μπορούν ως ιδέες να συμβαδίζουν; Καταλαβαίνει το ασυνείδητό μας πράγματα που δεν καταλαβαίνουμε συνειδητά, και πώς; 

Ο μαύρος καλόγερος (Τσέχωφ)

Το έγκλημα του Λόρδου Arthur Seville (Wilde)

Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ (Wilde)

Εις το φως της Ημέρας (Καβάφης)

Joan of Arcadia (τηλεοπτική σειρά)

Μέσω της Arendt,  του Freud, του Καστοριάδη και άλλων

 

  1. Εαυτός – μοναξιά – κοινότητα – φιλαυτία – αποξένωση

Είναι αναγκαίο να υποφέρει ο καλλιτέχνης, για να δημιουργήσει; Είναι ανάγκη να είναι κανείς μόνος για να δημιουργήσει; Ποιά είναι η σχέση της θυσίας με την πολιτική;

The lesson of the master (Henry James)

To Δέκα (Καραγάτση) 

Ο Αναρχικός Τραπεζίτης (Πεσσόα)

Measure for Measure (Σαίξπηρ)

Αδελφοί Καραμαζώφ (Ντοστογιέφσκυ)

Όργουελ

Κάφκα

Mέσω της Αρεντ, του Καστοριάδη 

 

  1. Καλό και κακό – κριτική σκέψη – ειρωνεία

Οι σπουδαίοι και οι ‘φαύλοι’ ως αυτοί που αλλάζουν τα πράγματα στη δημόσια σφαίρα / πολιτική. Ο ρόλος της ειρωνείας για την κατάλυση ή μη της πολιτικής σφαίρας. Χολλυγουντιανές και μη όψεις του καλού και του κακού. 

Ευριπίδης

La Rochefoucault

Αρχαίο δράμα

Conrad

Μέσω της Arendt, του Καστοριάδη, της George Eliot

 

  1. Εργασία – αυτοματισμός – γραφειοκρατία 

Εργαζόμαστε με το ρυθμό των μηχανών, ή οι μηχανές μας έχουν απελευθερώσει από την εργασία; Είναι η εργασία χωρίς σκέψη και χωρίς συμμετοχή του εργαζομένου, το μέλλον της εργασίας; Homo faber και το μέλλον του ανθρώπου που πλέον δεν μπορεί να «φτιάξει» (“faber”). 

Γραφειοκρατία, το μέσο πάνω από το αποτέλεσμα,

Κάφκα

Μούζιλ

Σαραμάγο

Τσέχωφ

Μέσω της Ehrenreich, του Καστοριάδη, της Arendt 

 

  1. Xρόνος – μνήμη – ωριμότητα – νεότητα – ρυθμός

Είναι η αδιαφορία και μία άρνηση μνήμης; Ποιά είναι η θέση του καιροσκοπισμού στην πολιτική; Γιατί λευκοί άντρες όπως ο Τραμπ αναζητούν να «κατέχουν» την νεότητα αλλά υπάρχει η τάση να τους δικαιολογούν ως ‘ανώριμους’ που δεν καταλαβαίνουν τί κάνουν;

Τολστόι

Καραγάτσης

Μούζιλ

Όργουελ

 

Μέσω της Arendt, του Καστοριάδη, της Adam

 

  1. Θάνατος – απώλεια – φόβος του θανάτου – φόβος της απώλειας

Ποιός ο πολιτικός ρόλος της θεοποίησης του να υποφέρουμε; Ποιά η πολιτική θέση της θρησκείας; Το «ύβρις και τήσις», είναι η ιδέα μιας τιμωρίας για μία ζωή που δεν βιώθηκε σωστά; Τί μπορεί να κάνει για την πολιτική ζωή μας ο φόβος του θανάτου; Ποιά είναι η αξία η πολιτική του να φοβόμαστε να παρανομήσουμε (αντί του να μην παρανομούμε από προαίρεση); 

Τολστόι

Σαραμάγο

Milton

Moravia 

Μέσω του Καστοριάδη, της Άρεντ, της Nussbaum, της Εhrenreich